اسیدوز متابولیک در نوزادان یک وضعیت بالینی جدی است که با کاهش pH خون و کاهش بی کربنات (HCO3) به دلیل تجمع اسیدها در بدن رخ می دهد. این حالت معمولاً به دلیل اختلال در تعادل بین تولید و دفع اسیدها در بدن نوزاد اتفاق می افتد.

علل اسیدوز متابولیک در نوزادان

1. هیپوکسی (کمبود اکسیژن):
   • کمبود اکسیژن منجر به متابولیسم بی هوازی و تولید لاکتات می شود.
   • شایع در نوزادان دچار آسفیکسی پریناتال (کمبود اکسیژن هنگام تولد).
2. نارسایی کلیه:
   • کاهش توانایی کلیه ها برای دفع اسیدها و بازجذب بیکربنات.
3. اسهال شدید:
   • از دست دادن بی‌کربنات از طریق دستگاه گوارش.
4. اختلالات مادرزادی:
   • اختلالات متابولیک مانند نقص در چرخه اوره، اسیدمی آلی، یا اسیدوز توبولار کلیوی.
5. دیابت بارداری کنترل‌نشده در مادر:
   • نوزادان مادران دیابتی مستعد اسیدوز متابولیک هستند.
6. سپسیس و عفونت‌های شدید:
   • عفونت می‌تواند باعث تولید بیش‌ازحد لاکتات و اسیدوز شود.
7. تغذیه ناکافی و گرسنگی طولانی‌مدت:
   • تجمع کتون‌ها در خون (کتواسیدوز).

علائم اسیدوز متابولیک در نوزادان

• افزایش تنفس (تنفس کوسماول): سریع و عمیق برای جبران اسیدوز
• بی‌حالی و خواب‌آلودگی شدید
• بی‌اشتهایی و ضعف تغذیه
• کاهش فشار خون
• کاهش تون عضلانی
• سرد شدن اندام‌ها

تشخیص اسیدوز متابولیک

1. آزمایش گازهای خون شریانی (ABG):
   • کاهش pH (کمتر از 7.35)
   • کاهش بی‌کربنات (HCO3-)
   • افزایش آنیون گپ (AG) در برخی موارد
2. آزمایش‌های الکترولیت:
   • سطح سدیم، پتاسیم، کلر و آنیون گپ
3. آزمایش لاکتات خون:
   • افزایش لاکتات در صورت اسیدوز لاکتیک
4. بررسی عملکرد کلیه و آزمایش‌های ادرار

درمان اسیدوز متابولیک در نوزادان

1. درمان علت زمینه‌ای:
   • اصلاح کمبود اکسیژن (حمایت تنفسی)
   • درمان عفونت در موارد سپسیس
   • اصلاح اسهال و کم‌آبی
2. تجویز بی‌کربنات سدیم:
   • در موارد شدید برای تصحیح سطح pH خون (با احتیاط و نظارت دقیق).
3. مایعات و الکترولیت‌ها:
   • برای بازگرداندن تعادل مایعات و الکترولیت‌ها.
4. حمایت تغذیه‌ای:
   • تغذیه مناسب برای پیشگیری از کتواسیدوز.

نتیجه‌گیری

اسیدوز متابولیک در نوزادان یک وضعیت اورژانسی است که نیاز به تشخیص و درمان سریع دارد. کنترل مناسب شرایط زمینه‌ای و پایش دقیق سطح گازهای خونی می‌تواند به بهبود وضعیت نوزاد کمک کند.